दोश्रो जनआन्दोलनको शान्तिपूर्ण शुरुवातमा नागरिक समाजको भूमिका महत्वपूर्ण रह्यो । दलहरुले जनमत जुटाउन नसक्दा नागरिक समाजको अग्रतामा भएका जनसभाहरुले तानाशाही राजातन्त्र बिरुद्ध जनतालाई सडकमा ओराल्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्यो । जनता जुटाउने देखी नेताहरुलाई खबरदारी गर्ने काम सम्ममा नागरिक समाजले बेग्लै छाप छोड्यो । कृष्ण पहाडीको धाराप्रबाह अनी अर्जुन पराजुलिका चोटिला कबिताहरु सगै रुबिन गन्दर्भका गीतहरुले उर्जा थप्यो , अनी शुरु भयो लोकतन्त्रको लडाईं र त्यसइको प्रतिफल स्थापना भयो गणतन्त्र ।
गणतन्त्रको स्थापना पछी अझ भनौ संबिधान सभाको निर्वाचन पस्चात नागरिक समाज निस्क्रिय बन्यो । बेला बेलामा झुल्कियो समयमै संबिधान बनाउनु पर्छ भनेर । हिजो राजातन्त्र बिरुद्ध आवाज घन्काउनेहरु नेताहरुको अगाडि निरिह साबित हुँदै गयो । संबिधान सभामा प्रतिनिधित्व गर्ने अबसरबाट पन्छियो र दबाब समुहको रुपमा रहने निर्णय गर्यो । तर माओवादी अराजक गतिबिधिको मुकदर्शक भएर बस्यो नागरिक समाज । पत्रकार बिरेन्द्र शाहको हत्या , रामहरी श्रेष्ठको हत्यारा खुल्लेआम हिंडेको घटना अनी अनेकौ हिंसाको साक्षी मात्रा बन्यो नागरिक समाज । माओवादी सत्तामा आयो , उनिहरुबाटै युद्धकालमा जगा लुटिएर आन्तरिक शरणार्थि भएका हरु घर फर्किन पाउने माग राख्दै ओर्लिये , मुखमा बुजो लगएर बस्यो नागरिक समाज ।
केही दिन अगाडि एक्कासी झुल्कियो नागरिक समाज - नागरिक सर्बोच्चता स्थापना गर्न । राष्ट्रपतिले संबिधान मिचे भनेर । सेनापती प्रकारअणमा दुइ हप्ता सम्म देश अन्यौलमा रह्यो । सदनमा उपस्थित एक बाहेक अन्य कारीब दुई दर्जन दलहरु सेनापती कारबाहीको बिपक्षमा रहे । माओवादीलाई सहमति बिना निर्णय नगर भन्नु को सट्टा उल्टै उस्को असंबैधानिक निर्णयको मतियार बन्यो नागरिक समाज । राष्ट्रपती माथि जासुसीको आरोप लगायो । बिचरा राष्ट्रपती अनौपचारिक छलफल भनेर मन पेट खोले , तर उल्टै ति पाखण्डी हरुले नकरात्मक प्रचार बाहिर ल्याएकी राष्ट्रपतिमा सत्ताको भोक जाग्यो भनेर । अनी माओवादीको लोलिमा बोली मिलाये - नागरिक सर्बोच्चता जिन्दाबाद र आँखा चिम्ले वाइ सि एल उद्दन्डतालाइ, चटक्कै बिर्सिदिये आफ्नै सेना राखेको त्यो दल को नियतलाई जो सत्तामा भएर पनि आफुलाई बारम्बार बिद्रोही घोसित गर्दछ ।
राष्ट्रपती निवास घेराउ भोलिपल्टै क्रान्तिकारी प्रचन्डको भिडियो टेप सार्वजनिक भयो । जसमा सेना माओबादीमय बनाउने देखी लिएर कसरी सहिदको पैसा हतियार किन्ने सम्मका योजना थिए । तर ति नागरिक समाज भनाउदाहरु मौन रहे । यत्रो संबेदनशिल बिषयमा चूपचाप् बसे। सारा देशले उत्तर खोज्यो , माओवादी निरुत्तर भये तर ति कथित नागरिक समाजका प्रतिनिधिहरु दुलो भित्र पसे । आज देशको हरेक कुना कुना बाट माओवादी इतरका ब्यक्ती हरु लखेटिदै छ , लाग्छ जिग्मी सिङ्गेले नेपाली मुलकाहरुलाई दुई दशक अगाडि भुटानबाट लखेटेको घटना दोहोरीरहेको छ । तर पनि ति नागरिक सर्बोच्चताको दुहाइ दिनेहरु मौन छन , लाग्छ अहिले बिदेश पलायन भएका छन ।
नागरिक सर्बोच्चता भनेको खगेन्द्र संङ्रौलाको नकरात्मक सोच होइन शायद, न त यो वाइ सि एल उद्दन्डता नै यो । यहाँ हरेक नेपाली ले आफ्नो बिचार राख्न पाउनु पर्छ अनी जिउने स्वतन्त्रताको ग्यारेन्टी हुनु पर्छ । क्यन्टोनमेन्टमा गएको एक एक रुपैयाको हिसाब हुनु पर्छ । यहाँ राष्ट्र संघको क्षमता माथि प्रश्न खडा भयो अनी ति नागरिक समाजको मुखुन्डो धारीहरुको अनुहारमा धब्बा लाग्यो । हे कथित नागरिक समाजहरु , नागरिक सर्बोच्चता स्थापना गर्छौ भने पहिला रामेछाप र अर्घाखाँची को आराजकता रोक , सक्छौ भने राष्ट्रको सम्पत्ती खाने रजानैतिक् पार्टिको आयोग्यहरुलाई निकाल । होइन भने मखुण्डो लगाएर नहिड ।
गणतन्त्रको स्थापना पछी अझ भनौ संबिधान सभाको निर्वाचन पस्चात नागरिक समाज निस्क्रिय बन्यो । बेला बेलामा झुल्कियो समयमै संबिधान बनाउनु पर्छ भनेर । हिजो राजातन्त्र बिरुद्ध आवाज घन्काउनेहरु नेताहरुको अगाडि निरिह साबित हुँदै गयो । संबिधान सभामा प्रतिनिधित्व गर्ने अबसरबाट पन्छियो र दबाब समुहको रुपमा रहने निर्णय गर्यो । तर माओवादी अराजक गतिबिधिको मुकदर्शक भएर बस्यो नागरिक समाज । पत्रकार बिरेन्द्र शाहको हत्या , रामहरी श्रेष्ठको हत्यारा खुल्लेआम हिंडेको घटना अनी अनेकौ हिंसाको साक्षी मात्रा बन्यो नागरिक समाज । माओवादी सत्तामा आयो , उनिहरुबाटै युद्धकालमा जगा लुटिएर आन्तरिक शरणार्थि भएका हरु घर फर्किन पाउने माग राख्दै ओर्लिये , मुखमा बुजो लगएर बस्यो नागरिक समाज ।
केही दिन अगाडि एक्कासी झुल्कियो नागरिक समाज - नागरिक सर्बोच्चता स्थापना गर्न । राष्ट्रपतिले संबिधान मिचे भनेर । सेनापती प्रकारअणमा दुइ हप्ता सम्म देश अन्यौलमा रह्यो । सदनमा उपस्थित एक बाहेक अन्य कारीब दुई दर्जन दलहरु सेनापती कारबाहीको बिपक्षमा रहे । माओवादीलाई सहमति बिना निर्णय नगर भन्नु को सट्टा उल्टै उस्को असंबैधानिक निर्णयको मतियार बन्यो नागरिक समाज । राष्ट्रपती माथि जासुसीको आरोप लगायो । बिचरा राष्ट्रपती अनौपचारिक छलफल भनेर मन पेट खोले , तर उल्टै ति पाखण्डी हरुले नकरात्मक प्रचार बाहिर ल्याएकी राष्ट्रपतिमा सत्ताको भोक जाग्यो भनेर । अनी माओवादीको लोलिमा बोली मिलाये - नागरिक सर्बोच्चता जिन्दाबाद र आँखा चिम्ले वाइ सि एल उद्दन्डतालाइ, चटक्कै बिर्सिदिये आफ्नै सेना राखेको त्यो दल को नियतलाई जो सत्तामा भएर पनि आफुलाई बारम्बार बिद्रोही घोसित गर्दछ ।
राष्ट्रपती निवास घेराउ भोलिपल्टै क्रान्तिकारी प्रचन्डको भिडियो टेप सार्वजनिक भयो । जसमा सेना माओबादीमय बनाउने देखी लिएर कसरी सहिदको पैसा हतियार किन्ने सम्मका योजना थिए । तर ति नागरिक समाज भनाउदाहरु मौन रहे । यत्रो संबेदनशिल बिषयमा चूपचाप् बसे। सारा देशले उत्तर खोज्यो , माओवादी निरुत्तर भये तर ति कथित नागरिक समाजका प्रतिनिधिहरु दुलो भित्र पसे । आज देशको हरेक कुना कुना बाट माओवादी इतरका ब्यक्ती हरु लखेटिदै छ , लाग्छ जिग्मी सिङ्गेले नेपाली मुलकाहरुलाई दुई दशक अगाडि भुटानबाट लखेटेको घटना दोहोरीरहेको छ । तर पनि ति नागरिक सर्बोच्चताको दुहाइ दिनेहरु मौन छन , लाग्छ अहिले बिदेश पलायन भएका छन ।
नागरिक सर्बोच्चता भनेको खगेन्द्र संङ्रौलाको नकरात्मक सोच होइन शायद, न त यो वाइ सि एल उद्दन्डता नै यो । यहाँ हरेक नेपाली ले आफ्नो बिचार राख्न पाउनु पर्छ अनी जिउने स्वतन्त्रताको ग्यारेन्टी हुनु पर्छ । क्यन्टोनमेन्टमा गएको एक एक रुपैयाको हिसाब हुनु पर्छ । यहाँ राष्ट्र संघको क्षमता माथि प्रश्न खडा भयो अनी ति नागरिक समाजको मुखुन्डो धारीहरुको अनुहारमा धब्बा लाग्यो । हे कथित नागरिक समाजहरु , नागरिक सर्बोच्चता स्थापना गर्छौ भने पहिला रामेछाप र अर्घाखाँची को आराजकता रोक , सक्छौ भने राष्ट्रको सम्पत्ती खाने रजानैतिक् पार्टिको आयोग्यहरुलाई निकाल । होइन भने मखुण्डो लगाएर नहिड ।
No comments:
Post a Comment