गैँडाल्याण्ड - जिन्दाबाद

भरखरै सकिएको गैडा गणनाको सन्तोषप्रद नतिजा सुनेपछी हर्शित त्यो केटो खुशी अनी उत्तेजनाको भाबमा आमालाई भन्दै थियो - एउटा कुरा त हामिले बिर्सियेछौ नी ।
आमा - के कुरा ?
केटो - गणकलाई हाम्रो आफ्नो पूरा थर र आफ्नै भाषा पनि लेखाउनु पर्ने ।
आमा - किन त्यसले के फरक पार्छ र ?

केटोले अली उत्तेजित भाबमा भन्यो - पार्छ नी आमा । अब हामि पनि जातिय अस्तित्वको लागि लड्नु पर्छ । यो रापती किनार भुमी हाम्रो हो । अब हामि यो क्षेत्रलाई चितवन राष्ट्रिय निकुन्ज नभनेर " गैडाल्याण्ड" नामांकरण गर्नु पर्छ । बिस्तारबादी मानब राज्यसत्ताले दिएको यो नाम स्वीकार्नु हुन्न ।

केटोको क्रान्तिकारी कुरा सुनेर आमा अलमल्ल परिन् र भनिन् - त्यसो भए अली बुढापाकाहरुसग पनि सल्लाह गर अनी उता बर्दिया र शुक्लामा भएका आफन्तहरु चाँही के गर्ने नी ।

केटो अझै जोस्सियो - यो गैडाल्याण्ड यो नेपालमा मात्र होईन समस्त बिश्वमा रहेका गैडाहरुको जातिय पहिचान हो । त्यहि जातिय अस्तित्वको लागि हामिलाई छुट्टै राज्य चाहिन्छ ।

त्यहि दिन केटोले चितवन निकुण्जमा रहेका सबै गैडाहरुको भेला गर्यो । उसले जातिय अस्तित्व अनी आइ एल ओ १६९ को प्राबधानहरुको बारेमा जानकारी दियो । अनी छुट्तै स्वतन्त्र गैडाल्याण्ड हुनु पर्नेमा जोड दियो ।
केही बुढापाकाहरुले भने उहीले देखि हामि यो क्षेत्रमा बाघ, हात्तीहरु सग सगै बसेउ । अहिले यस्तो जातिय कुरा गरेर बिभाजन गर्न नखोज । भोलि फेरि हाम्रो पनि उठिबास होला । देखेनौ हामि किन यो रापतीको किनारमा मात्र किन खुम्चियेको ।

केटोले बुढापाकाको कुरा मानेन उल्टै उनिहरुलाई यथास्थितीबादि भनेर घोषणा गर्यो । उसले भन्यो हाम्रै कारण संसारको कुना कुनाबाट मान्छे हरु आउछन् यो रापती किनारमा । तर अहिले मानब राज्यसत्ताले पर्यटन बिकासको नाममा बिदेशबाट हात्ती र उट ल्यायेर हामी माथी अप्रत्यक्ष रुपमा शासन लाद्न खोज्दैछ । हामि यो हुन दिन्नौ । एक सुत्रिय माग "गैडाल्याण्ड" हुनुपर्छ । अन्त्यमा सबैले केटालाई भने - हाम्रो गैडा समुदायमा अली पढेलेखेको, बाहिरी कुरा बुझेको तिमी नै छौ, अगी बढ साथ् दिउला ।

केटोको संयोजकत्वमा "गैडा मुक्ति मोर्चा" घोषणा गरियो । " गैडाल्याण्ड" को एक सुत्रिय माग राखी ३५ दिने अल्टिमेटम सहित ज्ञापन पत्र पेश गरियो । माग पूरा नगरे चरणबद्ध आन्दोलन गर्ने घोषणा गरियो । सरकारले कुनै सुनुवाई गरेन । अनी केटोको नेत्रित्वमा गैडा मुक्ति मोर्चाले ३६औ दिन देखि आन्दोलन छेड्यो । बर्दिया र शुक्लामा मोर्चाको औपचारिक शाखा नभये पनि त्यहाको गैडाहरुको पनि नैतिक समर्थन भएको प्रचार गरियो । निकुन्ज भित्रमा हात्ती प्रबेशमा रोक लगाउने, घासे भुमी नचर्ने, रुख बिरुवा नश्ट गर्ने, पर्यटकहरु आउँदा माइकेनियाको झाडिमा लुकेर नदेखिने जस्ता कार्यक्रमहरु भए । यसबाट पर्यटन ब्यवसाय धरापमा पर्ने भनेर पर्यटक ब्यबसायीहरुले आन्दोलन फिर्ता गर्न अनुरोध गरे ।

मोर्चाले कसैको अनुरोध सुनेन । निकुन्जमा पर्यटकहरु कम हुँदै गए । ब्यवसाय घटेकोले होटेल र रेस्टुरेन्टहरु पनि बन्द हुँदै गए । अन्त्यमा सरकारले घुडा टेक्यो, "गैडाल्याण्ड" राज्यको स्थापना भयो । केटोले यो सम्पुर्ण गैडाहरुको अनी न्यायप्रेमी हरुको जित भनेर सौराहामा आयोजित सभामा घोषणा गर्यो । गैडाहरु बिजयले मैमत्त भए ।गैडा राज अप्रत्यक्ष रुपमा अस्विकार गरि बिस्तारै बाघ, हात्तीहरु अन्यत्र सर्दै गए । गैडाहरुको मात्र उपस्थितिमा बिबिधता नभएको भन्दै पर्यटकहरु को सन्ख्यामा कमी हुँदै गयो । जङलमा बाघ , हात्ती जस्ता खतरनाक जनावारहरुको अनुपस्थितिमा शिकारीहरुले मौकाको फाईदा उठाये । धमधम गैडाको शिकार हुन थाल्यो । बिस्तारै बिस्तारै गैडाहरु मासिन थाले । केटोले केन्द्रिय सरकारले "गैडाल्याण्ड" लाई उपेक्षा गरेको अनी "गैडा" हरु को अस्तित्व समाप्त पार्न बिदेशीको चालबाजी भएको भन्दै कडा सुरक्षाको साथ जावलाखेल चिडियाखानाबाट पत्रकार सम्मेलन गर्यो । उसको यस्तो बक्तब्य सुनेर बर्दिया र शुक्लाको गैडाहरु रनभुल्लमा परेका