गाउको चिट्ठी

सुनसान गाउबाट

बिकासले बाटो बिराएका ठाउँबाट

दुई चार अक्षर कोर्दैछु

थात छोड्न नसक्नेहरुको तर्फबाट ,

कान्छा 

ठिटाठिटी मुग्लानिएको हाम्रो गाउमा 

चुनावले रौनक बढाएको छ,

शहर र सम्ममा बस्नेहरुको ताती

पहाड चढाएको छ् ,

उहिले झै 

शहरीएका मनहरु गाउ फिर्दै होला,

हामीलाई आशा देखाउदै

झन्डा र पर्चाहरु गाउ छिर्दै होला ,

कान्छा

यसपटक धेरै प्रश्नहरु छन तिमीलाई सोध्ने ?

सकभर धेरै दिन बस्ने गरेर आउ

नभए तिमीलाई गृह कार्यनै भयो

तयार गरेर आउ,

साच्चै तिम्रा संबिधानले

तिघ्रे मुग्लान भासिन रोक्छ कि रोक्दैन होला ?

तिम्रो संघियताले  

सुकेका कुलोहरु पलाउछन कि पलाउदैनन होला?

तिमीले बुझ्नेछौ कान्छा गाउ यसपाली ,

उहिले गाउ आउने बेला खबर गर्थ्यौ

बडा , मलखाडीको साग राख्नु है भनेर

अहिले त खाडी मात्र छ कान्छा

मल दिने बस्तु पाल्न सकिएन ,

नबिर्सेंस है

यसपाली चुनावमा आउँदा

तरकारी लिएर आउ है कान्छा ,

साच्चै ,

पासपोर्ट नभएर गाउमै थन्किएको तल्लाघरे कान्छा

हिजो सोध्दै थियो

बडा, यो संबिधानले हामीलाई गाउमा प्रधान दिन्छ कि दिन्न

राहदानिको सिफारिस लिन

सचिब खोज्दै महँगो सदरमुकाम त भौतारिनु पर्ने थिएन । 

सुनसान गाउमा  रमझम देख्दा 

यो बुढ्यौली मन भन्छ 

कान्छा 

बर्षै पिच्छे भएनी चुनाव आओस , 

कमसे कममाग्नेहरु त आउथे

खबर

तिम्रा रेमिटेन्सले

करेसाबारी खाली भाको तिम्रो गाम छ ,

सब्जी पसलमा तिम्रा बा आमाको लाम छ ,

तिम्रा बिदेशी कमाइले

गाममा खुशी फर्किएको छ ,

अझ सुनाउन मन लाग्छ

बाझो पाखाबारीले

तिम्रै पाखुरा पर्खिएको छ ।

खोइ के भनु भाई तिमीलाई

देशको खबर ,

एउटा यस्तो जमात छ

जस्को बुद्ध नेपालमा जन्मिएको दाबी छ

उता काक्रेबिहार तिर भने

बुद्धलाई सुकुम्बासी बनाउनेहरुको हाबी छ,

तिमीलाई पासो थाप्नेहरुको

बिमानस्थलमा लर्को छ

तिम्रो डलरको भाउ भन्दा

यहाँको महँगी चर्को छ 

साच्चै भन्ने हो भने

जताततै धुवा र धुलो छ

मुलुक भन्दा यहाँ

प्रधान न्यायधिशको कुर्शी ठुलो छ ,

एन टि सि को नेटवर्क् झै

समस्याको जालो तन्किएको छ

नेपाल एअरलाइन्सको जहाज झै

हाम्रो देश थन्किएको छ

सबैले मौका नपाएर मात्र रहेछ चौका नहानेको

दृश्य १ : होटेल

पर्यटकिय स्थलमा रहेको होटेल जसले ग्राहकलाई पाहुना मान्छ अनि अतिथिदेबो भब : को मन्त्रलाई हृदयंगम गर्छ . गत हप्ता यस्तै एउटा होटेलमा बुकिङ्ग गरियो . बिहान पुग्दा कोठाहरु खालि थिएनन , स्वभाविक नै हो चेक ओउट टाइम सामान्यत: १२ बजे सम्म हुन्छ . तै पनि मिटिङ्गमा जानु पर्ने भएकोले हामीले हाम्रा सामान होटेलमै छोड्न उपयुक्त  ठानेउ . अनि रिसेप्सनमा सोधेउ , हामीले ६ वटा कोठाहरु बुक गरेका छौ, अहिलेलाई एउटा मात्र पायेनी हाम्रो सामान राख्न सकिन्थ्यो . रिसेप्सनबाट उत्तर आयो - कुन रुम हो थाहा हुदैन , कसले छोड्छ अहिले बिहानै हामीलाई थाहा हुदैन . ए गाठे रुम बुक गर्ने मान्छेलाई आइज भन्ने अनि कुन खालि हुन्छा थाहा हुन्न रे  . डलरमा ठटाउने, अनि छालाको रंग हेरेर च्याठिने ? 

दृश्य २ : अस्पताल (प्राइभेट )

प्रतीक्षा कोठामा पालो पर्खिने बिरामी र कुरुवाको भिडम्भिड थियो . बस्न पाउने र उभिने बराबरिनै थिए . आजै पो आमा बन्ने हुन् कि जस्ता देखिने ठुला भुडी भएका गर्भावातिहरु पनि उभिने लर्कोमा थिए . आफ्ना श्रीमतीहरु सग मस्किदै २ सज्जन हरु सिटमा बसेर भविष्यका गफ हाक्दै थिए . एक भन्दै थियो यार तिमीहरु अब एम डि गर्न जाओ , मेरो हस्पिटल बन्ने बेला भै सक्यो .  अर्को सज्जन भन्दै थियो - अर्को बर्ष  चाहि जानु पर्ला . आफ्नो नम्बर कुरेर बस्नेहरुको लर्को थियो , हस्पिटल खोल्नेको १२ र एम बि बि एस वालाको २७ भन्दै थिए . पालो भर्खर ६ नम्बर वालाको जादै थियो , एक छिनमा दुइ भलाद्मी र उनीहरुको धर्मपत्नी उठेर नाम बोलाउने सिस्टर सग खासखुस गर्दै थिए उनीहरु को पालो आइहाल्यो . 

दृश्य ३ : होटेल

रुम बुक गरेर चेक इन गरियो . काम सकेर फर्किदा पानि दर्किदै थियो . कोठामा छिरेको पानीको आहाल रहेछ . ताला आएर कम्प्लेन भयो - पानि छिरेछ .  जवाफ आयो - झ्याल खुल्लै राख्नु भयो होला . फेरी भनियो - तपाइले चाबी दिए पछि झोला राखियो अनि तुरुन्तै हिडियो केहि खोल्ने छोड्ने गरिएन , खोलेको एउटा ढोका थियो त्यो पनि बन्द गरियो .  जवाफ तु आयो - प्राकृतिक प्रकोपलाई हामीले के गर्ने ? ए गाठे कोठा भित्र पानी पस्ने अनि ग्राहकलाई ठटाएर रकम असुल्ने , कस्तो सेवा ?   हुन त २ दिनको लागि बुक गरिएको रुम भोलि पल्टै छोडियो .

दृश्य ४ : हस्पिटल

चमेना घरमा पहिला पैसा तिर्ने अनि तिरेको रसिद देखाएर खाने कुरा लिने रहेछ . खाना दिने दुइ काउण्टरहरु थिए . एक मा लेखिएको थियो "पाहुना मात्र " अर्कोमा "कर्मचारी मात्र " . पाहुनाको लाइनमा ५ जना जति थिए कर्मचारी वालामा १०-१२ जना काउण्टरमा झुम्मिएका थिए . लाइन बसिदै थियो , एक जना सलक्क परेको सेतो एप्रोन लगाएको , स्टेथेस्कोप भिरेको अनि छातीमा परिचय पत्र , नामको अगाडि डा . भएको व्यक्ति छड्के हात लगाउदै "पाहुना मात्र " भएको झ्यालमा हात छिराएर चिट दिनु भयो र खाने कुरा माग्न थाल्नु भयो . बिस्तारै सोधे - यो पाहुना र कर्मचारीमा के फरक छ . उसको जवाफ थियो - यति पढ्न जान्नेले फरक छुट्ट्याउन जान्नु हुन्छा होला नि . मैले भने - तपाइको एप्रोन , परिचय पत्र र स्टेथेस्कोप देखेर मलाइ गारो भयो . खुबै गफ गर्न जान्ने , नेता हो क्याहो भन्दै आखा तर्दै हिड्नु भयो .

चोइटिएका मनहरु

जब,

घात प्रतिघातको ताप बढ्दै जान्छ

बिश्वासको सगरमाथाहरु पग्लन थाल्छन ,

अनि

आस्थाका नदीहरु कहिले उर्लिएर आउछन,

कहिले, सुकेर थन्किन्छन

सुक्ने क्रममा

आफु हिड्ने बाटो चरक्क चर्काउछन

उर्लिने क्रममा

न त देउताको मन्दिरले छेक्छ,

नत अजङ्गको पहाड नै देख्छ

न त आफ़ुसगै लिएर गएका

चिजहरुको फेहरिस्त बहिखातामा लेख्छ ,

माटो र जराहरुको अन्तरंग सम्बन्ध

एकै छिनमा भताभुङ्ग परिदिन्छ,

पहाड र मधेश केहि केहि नभनी

एकै नाशले उफ्रिदिन्छ,

त्यसैले,

घात गर्नेहरु हो होशियार

तिम्रा पहाडहरु बग्न सक्छन

तिम्रा तराइहरु पुरिन सक्छन

दुखेको मन बग्नलाइ

कुनै मनसुन कुर्न पर्दैन

तिम्रा दुष्टताको पर्खाल भत्काउन

कुनै साइत जुर्न पर्दैन,

ठगिएका मनहरु जता पनि बगिदिन्छन

बाटोमा जे जे आउछन आफ़ुसगै लगिदिन्छन