बिहार देखि बंगालसम्म

बर्तमान युबा पुस्ता निकै भाग्यमानी छ - यो मानेमा की छोटो अबधिमा निकै राजनैतिक परिवर्तन भोगेको छ । देशको मुहार र जनताको भबिश्य फेर्ने नाममा धेरै परिवर्तन भए तर खै - पेट्रोल, पासपोर्ट हुँदै परदेश जानेहरुको लाइन घट्नुको साटो लम्बाइ झन तन्किएको छ । उचित शासन ब्यबस्था पाउने म्रिगत्रिष्णामा कति दिनसम्म भौतारिनु पर्ने हो - त्यो भबिश्यकै गर्भमा छ । तर प्रसिद्ध भारतिय लेखक शिव खेडाको भनाइ सापटी लिने हो भने - जबसम्म भ्रष्ट शासकहरु रहि रहन्छन तबसम्म कुनै पनि शासन ब्यबस्थाले जनताको हित गर्न सक्दैन ।

अहिले दुइ भारतिय मुख्य मन्त्रि हरु चर्चाका पात्र बनेका छन् । भारतकै दुख भनेर चिनिएको लालु यादवको बिहार अहिले नितिश कुमारको नेत्रित्वमा दोहोरो अंकको आर्थिक ब्रिद्धिदर् सगै मुहार् फेर्दै छ। जनताको गुनासो सुन्न मुख्यमन्त्रि आफ्ना दलबल सहित "जनताको दरबार" मा उपस्थित हुन्छन् । झण्डै ९७ प्रतिशत बालबालिका हरु बिद्ध्यालय जान्छन् । बिद्ध्यालय जाने लाडलीहरुको साइकलको तातीले बिहारको भबिष्यलाई उचाइतिर डोर्याइरहेको देखिन्छ । यसको साथै कृषि र पर्यटनमा भएको उन्नतीले काठमाण्डौ र नेपालको तराइमा कामदारको अभाब देखिन थालीसकेको छ । कुनै दिन घरघरमा आउने चना चटपटे खान सुपरमार्केट जान पर्ने हुन सक्छ, खाली शिशिका आवाजहरु सुनिन छाड्छन । बरु उल्टै पटना र भागलपुरहरुमा उत्तरबाट बहादुर र कान्छाहरु भित्रिन सक्छन् ।

साढे तिन दशक लामो बामसत्ता उल्ट्याउने पश्चिम बङ्गालकि दिदि को कथा पनि कम्ति रोचक छैन । मा, माटि र मानुसि ( आमा, माटो र जनता) को नारा लिएर अगडि बढेकि ममता दिदि धेरै पटक् केन्द्रिय सरकारको मन्त्रि अनि निर्बाचित प्रतिनिधि भएर पनि सादा जिबनमा बिस्वास गर्छिन् । साधारण सेतो सारि, श्रिङ्गार् बिहिन् शरिर अनि कटनको झोला र साधारण चप्पलमा देखा पर्ने दिदि राज्यको बागडोर् सम्हाल्दा दयनिय आर्थिक ब्यबस्था देखेर आफ्नो चित्रहरुबाट प्राप्त रकम राज्यकोषमा जम्मा गरिन। सरकारले अौद्ध्योगिकिकरणको नाममा जनताको जग्गा निर्बाध रुपमा अधिग्रहण गर्न थाले पछि "नन्दिग्राम" बाट शुरु भएको दिदि को आन्दोलनले कलकत्ताको राइटर्स् भबनमा पुर्याउदा उनले जनताको नाममा सपथ लिने ढोङ्ग रचिनन् बरु नन्दिग्रम् र सिङ्गुरका पिडित परिवारहरुलाइ बोलाएर साक्षि राखिन् । सायद त्यो पहिलो घटना थियो जहा साधारण जनताले मुख्यमन्त्रिको सपथ ग्रहणमा आमन्त्रित हुने मौका पाएका थिए । सबै जनता राइटर्स पुग्न नसक्ने देखेर राइटर्सलाई नै जनता सामु पुर्याउने योजना अनुरुप सिलिगुरीमा मुख्यमन्त्रीको सचिबालय स्थापना गरेकी छिन् ।

भ्रष्टचारले जकडिएको बङ्गलादेशी राजनितिमा कृषि मन्त्री मतिया चौधरीको बेग्लै पहिचान छ । कडा स्वभाबले गर्दा "ओग्नी कुन्ना" अर्थात आगोको छोरि नामले प्रसिद्ध छिन् । कृषि मन्त्रालयको बागडोर सम्हाले देखि रासायनिक मलको बिक्रीबितरण सुलभ गराइन अनी बायोटेक्नोलोजी को प्रबर्द्धनको लागि गैर आबसिय बङगलादेशी अनुसन्धानकर्ताहरुको सहयोगमा बिश्वकै उच्च जनघन्त्व रहेको बङलादेशको मुहार परिवर्तन गर्न लागेकी छिन् । झन्डै हाम्रो जत्रै क्षेत्रफल अनी हामि भन्दा पाच गुणा बढी जनसंख्या भएको बङलादेश भन्छ हामि चामल निर्यात गर्छौ । मतिया अन्य साधारण नागरिक झै पसलमा किनमेल गर्न लाइन पनि बस्छिन , उनी तिनै नेत्री हुन सैनिकले शासन लिदा भ्रष्ट्रचारको आरोप लाग्छ भनेर सबै राजनितिज्ञहरु लुकेर बसे तर उनले सडकको मोर्चा सम्हालिन ।

ओबामा र मण्डेलाको आश गर्ने हाम्रो समाजमा यी उदाहरणहरु गौण लाग्न सक्लान । तर डा. उपेन्द्र देबकोटाको को सफलताको सुत्र लिने हो भने "सफलता भनेको क्षितिज हो , एउटामा पुगेपछी अर्को देखिन्छ , समतलमा बसेर देखिने क्षितिज अन्त्य होईन तर खुड्किलो हो । " साच्चैनै ओबामा र मण्डेला त पछडिका क्षितिजहरु हुन जहाँ पुग्न असम्भब छैन् तर ती बिहार र बङगाललाई खुड्किला बनाउनै पर्छ ।

परिवर्तन गर्न सत्तामा नै पुग्न पर्छ भन्ने नी छैन् । एक पटक यसो कल्पना गरौन सबैले आशा गरेका बाबुराम भट्टराइले हप्ताको एक पटकै भनेनी इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थानमा लेक्चर दिएको दिन त्यो कक्षामा कति घुइचो लाग्थ्यो होला । रामशरण र प्रकाशचन्द्रका उपस्थितीमा बिद्ध्यार्थीहरुले अर्थशास्त्रका सिद्दान्तहरुको प्रयोगलाई कति राम्ररी बुझ्थे होला ।

सोच्नै पार्ने बेला आएको छ - कतै हामि जनता आफै त दोशी छैनौ नितिश, ममता र मतियाहरु को पहिचान गर्न नसकेर ?