सोइ ढोले सोइ अर्को ढोले खोइ

यतीखेर पुर्बी पहाडका गाउहरु दुलही झै सिङगारिएका होलान । ढोल र झ्याम्टाको आवाज सगै "सोइ सोइला" गुन्जिरहेको होला । किरात राइहरुको महान चाड उभौलिको अबसरमा टोल टोलमा भेला भएर साकेला नाच्ने परम्परा काठमाण्डौको खशिवजार हुँदै यतिखेर विश्वब्यापी बनेको छ । रोजगारी र अबसरको खोजीमा किरात राइहरु सगै ढोल र झ्याम्टाले पनि बिदेशिने अबसर पाएको छन । अनी गुनिउ चोलीहरु उस्तै गरी फैलिएका छन । यती खेर विश्व भ्रमणमा निस्केको पुर्बी पहाडका बस्तिहरु आज मेलबर्नको कोबर्ग पार्कमा रमाउदै थिए -"चेप्टे सुन कानमा कुमकुमको, भेट भयो आज थुम थुमको, सोइ सोइला हो सोइ सोइला" ।

यतिबेला सिड्नी र मेलबर्नले थकाई मारिसक्यो, काठमाण्डौको टुडिखेलामा उस्तै गरी अर्को ढोले खोज्नेहरु नाच्दै होलान , हङकङको ताइमोसन पार्क पसिनाले निथ्रुक्कै भए होलान, सिक्किम र दार्जिलिङ उस्तै भाखामा सिली बुन्दै होलान, अनी बेलायतको अल्डरसोट नाच्न कमर कस्दै होला त्यस्तै संयुक्त राज्य अमेरिकाको कोलोर्याडो बिहानिको पर्खाइमा बसिरहेको होला । साकेला नाच्न प्रत्यक्ष अबसर नपाउनेहरुलाई यस्पाली फेसबूकमा रम्नको लागि एउटा समुह पनि खडा गरिएको छ । दार्जिलिङ देखी अमेरिका सम्मका साकेलाको निम्तोहरु फेसबूकमा ओहिरिरहेका छन । युबापुस्ताहरु उत्तिकै उत्साहित छन । त्यसैले त नाचलाई उर्जा दिन गाउछन " सिमली सेउली गाढेर, देबी र देउता भाकेर, पुर्खाको रिती सकेला मनाउ है सिली नाचेर , सोइ सोइला " ।

यो समय बालिनाली लगाउने भएकोले कुनै दैबिक बिपती नआओस भनेर प्रकृतिलाई पुज्न मनाइने उभौली प्रेम र सद्भाबको प्रतिक पनि बनेको छ । के बालक युबा के वृद्ध सबै एकै ठाउमा भेला भएर नाच्छन । माया पिरती साटासट गर्नेहरु देखी ब्यस्त ब्याबसायिक जिबन भएकाहरुको लागि पनि साकेला भेटघाट गर्ने साझा थलो पनि बनेको छ । त्यसैले त सिली टिप्दै भाखा हाल्छन " जालहारी आयो जाला हान्दै मायालु आयो फाल हान्दै सोइ सोइला " । अर्कोतिर आफुले मन पराएको मायालु नपाईएको पिर पोख्नेहरुको पनि कमी थिएन " माछा पानीमा माछा पानीमा रहरै भै गयो जिन्दगानीमा" ।

रितिरिवाजलाई निरन्तरता दिन अमेरिकाका आकाशहरु कारीब २ महिना पहिला देखी उत्साहित हुँदै थिए । फेसबुकमै रम्थे उनी, अनी साकेला ब्यबस्थापनाको योजना बुन्थे पढाई छोडि छोडि । बेला बेलामा उफ्रिन्थे पनि "पुर्णेको पाच दिन पञ्चमी, साकेला ले छोयो हन्हनी" । उता क्वान छाङ् दार्जिलिङ र खर्स्याङको निम्तो बाढ्दै थिए । सुनसरिको दुई हप्ते सकेला सिलिको लामै लिस्ट छ भने उपत्यकाका किरातिहरु पनि ५ ठाउमा नाच्ने सुरसारमा छन । अमेरिका र सिड्निमा त नाच सिकाउने ब्यबस्था पनि गरिएको रहेछ । त्यसैले त होला केही दर्जन भये पनि किरातिहरु मेलबर्नको कोबर्ग पार्कमा सारा ब्यस्तता भुलेर नाचिरहेका थिए । अनी युबा जोस र जागर निकालिरहेका थिए " रातो भाले रेटेको बल्ल बल्ल आजै भेटेको" ।


यतिखेर मुलुकलाई जातिये ज्वरोले समातेको छ । हरेक कुरामा बर्गिय बिभाजनको गन्ध पाउनेहरुको कमी छैन । कहिले त लाग्छ हामिले आपसी सद्भाब गुमाइसकेउ । तर ति निरासाका बादलहरु त केही छिट्का मात्र रहेछ । मेलबर्नको कोबर्गमा किरात राइहरुको पर्ब मात्र नभएर समस्त नेपालीको पर्ब जस्तो लाग्थ्यो त्यो । जातियताको घेराले त्यहा कुनै सिमाना कोरिएको थिएन , बरु नेपालीत्वको भाबनाले सबैलाई एकै ठाउमा बाधेको थियो । त्यसैले त जानी नजानी किरातिहरुको तालमा अरु खुट्टाहरु पनि चलिरहेका थिए । लाग्थ्यो " सय थरी बाजा एउटै ताल, सय थरी गोडा एउटै चाल" आज ढोल र झ्याम्टाको सुरमा मेलबर्नमा अनुवादित हुँदै थियो " सोइ ढोले सोइ अर्को ढोले खोइ " ।


अन्त्यमा, साकेला उँभौली यले सम्वत् ५०७० को शुभ अवसरमा यहाँहरु सम्पूर्णमा उत्तोरतर प्रगतिको हार्दिक मंगलमय शुभ कामना व्यक्त गर्दछौं। साथै यलम्बरको शुभ आशिश सहित् सुम्निमा र पारुहाङ्गले यहाँहरु सम्पूर्णको रक्षा अनी कल्याण गरुन। प्रक्रिती सँग को यो सताप्दियौं देखिको प्रगाड सम्बन्धलाई यसरी नै सदाको वर्ष झैं यो वर्ष पनि कायम गरौं।